Çikolata kisti (tıbbi adıyla endometrioma), normalde yalnızca rahmin en iç tabakasında (endometrium) bulunması gereken rahim içi dokusunun yumurtalıklara yerleşmesi ve her adet döngüsünde kanayarak yumurtalık dokusu içinde kapalı bir kesecik oluşturmasıyla meydana gelen iyi huylu ancak kronik bir kist türüdür. Kistin içerisindeki sıvının erimiş çikolataya benzemesinin nedeni; kist duvarını döşeyen dokunun tıpkı rahim içi gibi her ay hormonlara yanıt vererek kanaması, ancak bu kanın vücut dışına atılamayıp kist kesesi içinde yıllarca birikerek okside olması ve koyu kahverengi, yoğun bir kıvama dönüşmesidir.
Çikolata Kistinin Oluşum ve Sıvı Birikim Mekanizması
Sağlıklı bir adet döngüsünde rahim iç tabakası olası bir gebelik için kalınlaşır ve gebelik gerçekleşmediğinde adet kanaması olarak vajinal yoldan dışarı atılır. Ancak endometriozis hastalığına sahip kadınlarda, bu fonksiyonel dokunun benzerleri yumurtalık yüzeyine veya içine tutunmuştur. Süreç şu aşamalarla ilerler:
- Hormonal Uyarı ve Kanama: Yumurtalıklardan salgılanan östrojen ve progesteron hormonları, yumurtalık içindeki bu yabancı dokuyu da tıpkı rahim içi gibi uyarır ve adet döneminde kanamasına yol açar.
- Kapalı Kese Oluşumu: Yumurtalık dokusu dışarıya açılan bir kanala sahip olmadığı için, oluşan bu mikroskobik kanamalar çevre dokuda iltihabi bir reaksiyon (enflamasyon) ve bağ dokusu kalınlaşması (fibrozis) yaratır. Zamanla bu kanama odaklarının etrafı kalın bir kapsülle çevrilerek kist halini alır.
- Hemosiderin Birikimi ve Renk Değişimi: Kist içinde hapsolan taze kırmızı kan, zamanla suyunu kaybeder ve kan hücrelerindeki hemoglobinin parçalanmasıyla açığa çıkan hemosiderin adlı demir pigmenti nedeniyle koyu kahverengi, katran veya erimiş bitter çikolata görünümünde yoğun bir sıvıya dönüşür.
Klinik Önemi ve Ayırıcı Özellikleri
Çikolata kisti, basit fonksiyonel yumurtalık kistlerinden (folikül kisti veya korpus luteum kisti) tamamen farklıdır. Basit kistler genellikle birkaç adet döngüsü içinde kendiliğinden kaybolurken, endometrioma kendi kan dolaşımına ve hormon reseptörlerine sahip aktif bir yapıdır. Çevresindeki sağlıklı yumurtalık dokusuna baskı yaparak yumurta rezervini azaltabilir ve salgıladığı iltihabi maddeler (sitokinler) nedeniyle şiddetli kasık ağrılarına ve yapışıklıklara zemin hazırlayabilir.



Yorum Ekle