Çikolata kisti temel olarak üreme çağındaki (15-49 yaş arası) kadınların hastalığıdır ve en sık 25 ila 35 yaş aralığında teşhis edilir; ancak sanılanın aksine ergenlik dönemindeki genç kızlarda da görülebilir ve nadir de olsa menopoz sonrasında ortaya çıkabilir. Hastalık östrojen hormonuna bağımlı olduğu için, yumurtalıkların östrojen salgılamaya başladığı ilk adet (menarş) döneminden menopoza kadar geçen tüm aktif üreme yıllarında gelişme potansiyeli taşır.
Yaş Dönemlerine Göre Çikolata Kisti Görülme Profili
Hastalığın biyolojik davranışı kadının hayatındaki hormonal evrelere göre önemli farklılıklar gösterir:
- Ergenlik Dönemi (Adolesan Çağ – 12 ila 19 Yaş): Tıbbi literatürde şiddetli adet sancısı (dismenore) nedeniyle ağrı kesicilere yanıt vermeyen ve okul devamsızlığı yaşayan genç kızların yaklaşık %60 ila %70’inde altta yatan nedenin endometriozis olduğu saptanmıştır. Genç kızlarda başlangıçta yüzeysel odaklar şeklindeyken, 16-18 yaşlarından itibaren yumurtalıklarda belirgin çikolata kistlerine dönüşebilir.
- Aktif Üreme Çağı (20 ila 45 Yaş): Hastalığın en yaygın görüldüğü, kistlerin en hızlı büyüdüğü ve kısırlık (infertilite) şikayetiyle en sık doktora başvurulan dönemdir. 30’lu yaşlarda tanı oranı zirveye ulaşır.
- Perimenopoz (Menopoz Öncesi Geçiş Dönemi – 45 ila 52 Yaş): Yumurtlama düzensizliklerinin başladığı bu evrede östrojen dalgalanmalarına bağlı olarak mevcut çikolata kistlerinde ani büyümeler veya şiddetli kanamalar yaşanabilir.
- Menopoz Sonrası Dönem (Postmenopozal Dönem): Menopozla birlikte yumurtalıkların östrojen üretimini durdurması sonucunda çikolata kistleri genellikle küçülür ve uykuya geçer. Ancak menopozdaki kadınların %2 ila %5’inde hastalık devam edebilir veya yeni odak oluşabilir. Bunun temel nedenleri; yağ dokusundan salgılanan periferik östrojen, menopoz şikayetleri için kullanılan dışarıdan hormon tedavileri (HRT) veya kist dokusunun kendi içinde östrojen üretme yeteneği kazanmasıdır.
Menopoz sonrasında yeni ortaya çıkan veya büyüyen bir çikolata kistinde, kötü huylu değişim (malignite) riskini dışlamak için mutlaka ileri düzey görüntüleme ve tümör belirteçleri değerlendirilmelidir.



Yorum Ekle